Home / VĂN MẪU THPT / Văn mẫu lớp 12 / Phân tích bài Đất nước của Nguyễn Đình Thi hay nhất | Làm văn mẫu

Phân tích bài Đất nước của Nguyễn Đình Thi hay nhất | Làm văn mẫu

( Văn mẫu lớp 12)

Đề bài: Phân tích bài thơ Đất nước của Nguyễn Đình Thi

( bài làm của Nguyễn Khánh Huyền)

Bài làm:

      Nguyễn Đình Thi là một nghệ sĩ tài năng: viết văn, làm thơ, viết lý luận phê bình, sáng tạc nhạc,… lĩnh vực nào ông cũng có những thành tựu đáng ghi nhận. Thơ Nguyễn Đình Thi chứa đựng nhiều xúc cảm và suy tư về cuộc đời, con người và tình yêu. Bài thơ “Đất nước” là một thi phẩm xuất sắc tiêu biểu nhất cho sự nghiệp thơ ca của tác giả, có bộc lộ ảnh hưởng của tư duy âm nhạc, hội họa. Bài thơ này đã từng là đối tượng tranh luận trong Hội nghị tranh luận về thơ năm 1949, bị một số ý kiến cho rằng nó thiếu tính quần chúng, vì không vần nên khó được quần chúng thuộc lòng. Tuy nhiên, bài thơ này nằm trong hướng cách tân thơ của Nguyễn Đình Thi để đưa thơ phát triển qua giai đoạn thơ Mới.

“Sáng mát trong như sáng năm xưa

Gió thổi mùa thu hương cốm mới

Cỏ mòn thơm mãi dấu chân em

 

Gió thổi mùa thu vào Hà Nội

Phố dài xao xác heo may

Nắng soi ngõ vắng

Thềm cũ lối ra đi

Lá rụng đầy”

        Đất nước hiện lên qua những hình ảnh, màu sắc, hương vị rất chọn lọc mà “cái tôi” hồi tưởng trong những ngày thu ở xa: ở chiến khu Việt Bắc khi gió thu nổi lên, lòng nhà thơ bồi hồi nhớ Hà Nội một thời xa xưa. Cảm hứng khi gió thu nổi lên gợi hồi tưởng, gợi nỗi buồn nhớ nhà, nhớ quê vốn là một cảm hứng của thơ cổ, gợi buồn vì cảnh tiêu điều của đất trời sắp đến. Tác giả cũng đã mường tượng trong gió heo may lành lạnh của ngày đầu thu ở nơi xa, mùi thơm của “hương cốm mới” – một hương vị đặc thù của mùa thu Hà Nội. Một nhà thơ sống ở Hà Nội bao nhiêu năm hẳn là phải có rất nhiều ấn tượng khác nhau về Hà Nội, thế nhưng nhà thơ lại chọn “sáng chớm lạnh” và “xao xác hơi may”. Hà Nội thời đó đẹp nhưng sao mà buồn và vắng lặng. Trời đã se lạnh nên đường phố sáng sớm còn vắng vẻ lắm, hầu như chỉ có lá cây “xao xác” kéo lê theo đường phố trong gió thu. Đó là cái lạnh trong lòng lạnh ra, cái lạnh của tâm trạng và cái lạnh của không gian đất trời. Chỉ bằng vài dòng thơ, độc giả được nhà thơ dẫn dắt vào thế giới của những ấn tượng không thể nào quên về màu sắc, mùi vị, đường nét: mùi thơm của cốm mới, cái lạnh buổi sớm, lá vàng chạy xào xạc trên mặt đường, màu vàng rực của lá thu dưới nắng thu,… và đây chính là sự hồi tưởng của các giác quan của tác giả. Mùa thu của thành phố Hà Nội thật đẹp, song cũng thật buồn. Tác giả vô cùng lưu luyến quê hương, không muốn xa nhà, bước đi mà lòng nặng trĩu không muốn ngoảnh lại.

       Trên chiến khu Việt Bắc, vẫn cái trời thu, nắng thu, gió thu ấy sao mà thấy lòng hứng khởi khác thường. Tâm hồn đầy hứng khởi, “cái tôi” hướng cái nhìn về khoảng thời thu trong biếc như vừa thay áo mới, nhìn thấy rừng tre phấp phới như rừng cờ xao động trong gió thu. Trời thu đẹp khiến nhà thơ muốn hát, muốn nói cười thật sảng khoái. Cuộc kháng chiến đã đem lại niềm phấn khởi, tự hào và tin tưởng, cách mạng cảm xúc về mùa thu. Một cảm xúc mới mà mùa thu cách mạng đã đem lại: niềm phấn khởi, tự hào của một người làm chủ đất nước. Mùa thu xưa vốn đem lại nỗi buồn cho thi nhân, lòng người mùa thu thường buồn. Nay thu giữa núi rừng đem lại cho ta niềm vui, niềm hạnh phúc do cách mạng đem lại:

“Trời xanh đây là của chúng ta

Núi rừng đây là của chúng ta

Những cánh đồng thơm mát

Những ngả đường bát ngát

Những dòng sông đỏ rặng phù sa”

      Tác giả như đang đứng nhìn lên tấm bản đồ đất nước, nhớ lại những miền quê đã qua. Niềm hạnh phúc làm chủ giang sơn tăng lên gấp bội phần bởi giang sơn ấy là của thế hệ cha ông hiền tài dựng lên:

“Nước chúng ta

Nước những người chưa bao giờ khuất

Đêm đêm rì rầm trong tiếng đất

Những buổi ngày xưa nói vọng về”

      Những tiếng rì rầm, nói vọng về đó chính là lịch sử, lả truyền thống dân tộc, là sự nhắc nhở trách nhiệm cho mỗi con người Việt Nam.

      Cách mạng tháng Tám năm 1945 đã đem đến cảm hứng mới về đất nước và mùa thu. Tình yêu quê hương đất nước với những vận động, biến đổi từ trước Cách mạng đến kháng chiến được diễn tả rất đẹp đẽ, tươi mới và độc đáo trong cảm xúc về mùa thu vốn quen thuộc với mỗi con người Việt Nam.

       Đất nước giàu đẹp về ta nhưng thực dân Pháp lại có dã tâm nô dịch dân tộc ta một lần nữa. Đất nước lại đau thương, đẫm máu, những người thân yêu của những người chiến sĩ lại đang trông chờ họ về giải phóng quê hương:

“Ôi những cánh đồng quê chảy máu

Dây thép gai đâm nát trời chiều

Những đêm dài hành quân nung nấu

Bỗng bồn chồn nhớ mắt người yêu”

     Đây là hình ảnh có ý nghĩa tượng trưng sâu sắc về đất nước trong chiến tranh, dưới gót giày chà đạp của kẻ thù. Cánh đồng, bầu trời cũng là nạn nhân của chúng, tự do trong bầu trời nay cũng bị giam hãm trong vòng dây thép gai. Ánh mắt mong chờ, kêu gọi của người yêu từ trong vòng tay thép gai đó thôi thúc người lính đến “bồn chồn” không yên, người lính mong được sớm về giải phóng quê hương.

    Quê hương, đất nước trong đau thương cũng là một quê hương quật cường, anh dũng. Cảm xúc về đất nước đã vận động trên nền của sự đối lập này. Tội ác của giặc, những hy sinh mất mát của dân ta là một sự thật. Những sự quật khởi của dân tộc ta cũng là một sự thực chói ngời:

“Bát cơm chan đầy nước mắt

Bay còn giằng khói miệng ta

Thằng giặc Tây thằng chúa đất

Đứa đè cổ đứa lột da”

       Khi cả một dân tộc đứng dậy thì dẫu có bao nhiêu gian khổ hy sinh cũng không cản được bước chân đi tới của cả dân tộc. Ở những khổ thơ cuối cùng, cảm hứng về đất nước chuyển sang cảm hứng về con người cứu nước. Chân dung của những người chiến sĩ giải phóng được diễn tả bằng những động từ và trạng từ, nêu bật sự quyết liệt, hào hùng trong hành động của họ như nung nấu, bồn chồn, ngời lên, bật lên, cháy rực, bát ngát, sáng lòa:

“Sáng nổ rung trời giận dữ

Người lên như nước vỡ bờ

Nước Việt Nam từ máu lửa

Rũ bùn đứng dậy sáng lòa.”

      Một dân tộc hiền hòa, một đất nước tươi đẹp nhưng vì độc lập tự do của mình đã băng qua dặm đường máu lửa bước lên đài chiến thắng, đài tự do và độc lập.

       Suy ngẫm về đất nước từ mùa thu xưa đến mùa thu nay là cảm hứng chủ đạo của bài thơ. Mùa thu trong thi ca truyền thống trước cách mạng thường rất buồn. Những cuộc Cách mạng tháng Tám vĩ đại đã làm thay đổi cảm hứng thu của nhà thơ. Tiếng thu bây giờ không còn u sầu mà đã đầy hứng khởi, tin tưởng. Bài thơ “Đất nước” quả là thi phẩm xuất sắc tiêu biểu cho sự nghiệp thơ ca của Nguyễn Đình Thi, bộc lộ ảnh hưởng của tư duy âm nhạc và hội họa.

>>> Xem thêm:

Check Also

phân tích bài thơ lưu biệt khi xuất dương

Phân tích bài thơ Lưu biệt khi xuất dương của Phan Bội Châu | Văn mẫu

(Văn mẫu lớp 11) Đề bài: Phân tích bài thơ “Lưu biệt khi xuất dương” …

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *