Home / VĂN MẪU THPT / Văn mẫu lớp 12 / Phân tích bài thơ Đất nước của Nguyễn Khoa Điềm | Văn mẫu

Phân tích bài thơ Đất nước của Nguyễn Khoa Điềm | Văn mẫu

Văn mẫu lớp 12

Đề bài: Phân tích bài thơ Đất Nước của Nguyễn Khoa Điềm

( bài làm của bạn Nguyễn Khánh Huyền)

Bài làm:

        Nguyễn Khoa Điềm là nhà thơ thuộc thế hệ các nhà thơ trưởng thành trong khói lửa của cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước. Thơ ông hấp dẫn bởi sự kết hợp giữa xúc cảm nồng nàn và suy tư sâu lắng của người trí thức về đất nước, con người Việt Nam. “Mặt đường khát vọng” là tập trường ca được Nguyễn Khoa Điềm hoàn thành ở chiến khu Trị – Thiên năm 1971. Đoạn trích “Đất Nước” trong SGK là phần đầu chương V với tiêu đề “Đất Nước” của bản trường ca.

         Bản trường ca “Mặt đường khát vọng” đã khái quát quá trình thức tỉnh của tuổi trẻ các đô thị vùng tạm chiếm miền Nam: nhận rõ bộ mặt xâm lược của đế quốc Mỹ; hướng về nhân dân, đất nước; ý thức của sứ mệnh của thế hệ mình để mà đứng dậy xuống đường đấu tranh hòa nhịp với cuộc chiến đấu của toàn dân tộc. “Đất Nước” có thể coi là chương thơ hay nhất, trình bày sự cảm nhận và lý giải của tác giả về đất nước, đồng thời thể hiện sự sâu sắc tư tưởng cốt lõi như sợi chỉ đỏ xuyên suốt cả bản trường ca – tư tưởng “Đất Nước của Nhân dân”.

        Trong phần mở đầu đoạn trích, bằng hình thức trữ tình – chính luận, nhà thơ đã cảm nhận và định nghĩa về đất nước bằng chất liệu văn hóa dân gian. Lời thơ thoát khỏi những khái niệm khô khan của lối định nghĩa thông thường để trở thành lời tâm tình gần gũi, thân mật mà bay bổng. Mức độ đậm đặc của các chất liệu lấy từ thần thoại, truyền thuyết, cổ tích, ca dao, dân ca,… đã tạo nên âm hưởng đầy quyến rũ cho lời thơ.

“Khi ta lớn lên Đất Nước đã có rồi

Đất Nước có trong những cái “ngày xửa ngày xưa…” mẹ thường hay kể”

         Định nghĩa đất nước bằng chất liệu văn hóa dân gian là khám phá mới mẻ. độc đáo, tạo ra sự cuốn hút và thú vị đối với người đọc, người nghe. Bởi văn hóa dân gian là sản phẩm tinh thần của nhân dân; qua văn hóa dân gian nói về đất nước là chạm được vào những gì thiêng liêng nhất, lớn lao nhất nhưng cũng lại gần gũi và thân thiết nhất đối với mỗi người Việt Nam chúng ta, dễ gợi cho chúng ta những suy ngẫm về quá khứ, về lòng tự hào dân tộc. Qua đó, thức tỉnh ý thức dân tộc và tinh thần trách nhiệm đối với đất nước, nhân dân trong mỗi con người.

         Phần sau của đoạn thơ tập trung làm nổi bật tư tưởng “Đất Nước của Nhân dân”. Tư tưởng đó đã quy tụ mọi cách nhìn nhận làm nổi bật tư tưởng “Đất Nước của Nhân dân”. Tư tưởng đó đã quy tụ mọi cách nhìn nhận và đưa đến những phát hiện sâu sắc và mới mẻ của tác giả về địa lý, lịch sử và văn hóa của đất nước:

“Những người vợ chồng còn góp cho Đất Nước những núi Vọng Phu

Cặp vợ chồng yêu nhau góp nên hòn Trống Mái

Gót ngựa của Thánh Gióng đi qua còn trăm ao đầm để lại

Chín mươi chin con voi góp mình dựng đất Tổ Hùng Vương

Những con rồng nằm im góp dòng sông xanh thẳm

Những học trò nghèo góp cho Đất Nước mình núi Bút, Non Nghiên”

        Những núi Bút, non Nghiên, núi Vọng Phu, hòn Trống Mái,… dường như không phải sản phẩm của tạo hóa mà là tâm hồn, là số phận của nhân dân. Trong cách nhìn, cách cảm của bài thơ, thiên nhiên, tạo vật không phải là cội nguồn hay xuất phát điểm của những câu chuyện đầy huyền thoại, những lời ca bay bổng, ngân vang mà chính những câu chuyện, lời ca về tâm hồn để trở thành những danh thắng sống mãi muôn đời. Cái nhìn rất thơ ấy dẫn đến một khái quát đầy thấm thía:

“Ôi Đất Nước sau bốn nghìn năm đi đâu ta cũng thấy

Những cuộc đời đã hóa núi sông ta…”

       Tiếp nối những câu thơ chứa đựng phát hiện độc đáo về thiên nhiên là những câu thơ khám phá vẻ đẹp tâm hồn, tính cách Việt Nam, cũng như vai trò, vị trí của nhân dân trong lịch sử dựng nước và giữ nước. Nhân dân – đó là những con người vô danh, không tên tuổi, “không ai nhớ mặt đặt tên” những “đã làm ra Đất Nước” bởi họ sống yêu thương sâu sắc, thủy chung tình nghĩa, cần cù trong lao động, anh hùng trong chiến đấu,… Nhân dân âm thầm làm nên lịch sử, âm thầm gìn giữ những nét văn hóa của dân tộc qua bao đời nên nhân dân là chủ nhân chân chính của đất nước.

        Từ những khái quát giản dị nhưng đầy tính nhân văn, tác giả khẳng định:

“Để Đất Nước này là Đất Nước Nhân dân

Đất Nước của Nhân dân, Đất Nước của ca dao thần thoại.”

        Lời thơ chiêm nghiệm, đúc kết một chân lý. Một chân lý đã được nhận thức trong suốt quá trình phát triển dài lâu của lịch sử nhưng chỉ đến văn học Việt Nam hiện đại, nó mới đạt tới đỉnh cao, mới cất lên thành những tuyên ngôn đầy nhiệt hứng và vang động sâu xa.

       Vận dụng sáng tạo thể thơ tự do với hình thức trữ tình – chính luận, khai thác chất liệu văn hóa dân gian dồi dào, phong phú, Nguyễn Khoa Điềm đã quy tụ trong đoạn trích “Đất Nước” mọi cảm nhận, mọi cái nhìn, vốn tri thức cũng như những trải nghiệm cá nhân của người nghệ sĩ để làm nên khám phá mới mẻ, độc đáo về đất nước: tư tưởng “Đất Nước của Nhân dân”.

>>> Xem thêm:

Check Also

phân tích nhân vật vợ nhặt trong tác phẩm vợ nhặt

Phân tích tình huống độc đáo trong truyện Vợ nhặt | Làm văn mẫu

( Văn mẫu lớp 12) Đề bài: Em hãy phân tích tình huống truyện độc …

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *