Home / VĂN MẪU THPT / Văn mẫu lớp 11 / Phân tích nghệ thuật trào phúng trong Hạnh phúc của một tang gia | Văn mẫu

Phân tích nghệ thuật trào phúng trong Hạnh phúc của một tang gia | Văn mẫu

( Văn mẫu lớp 11)

Đề bài: Phân tích nghệ thuật trào phúng trong Hạnh phúc của một tang gia của Vũ Trọng Phụng

( bài làm của Nguyễn Khánh Huyền)

Bài làm

       Vũ Trọng Phụng là nhà văn có sức sáng tạo dồi dào. Khi chưa đầy mười năm cầm bút ( 1930 – 1939), ông đã để lại cho đời một khối lượng tác phẩm phong phú bao gồm nhiều thể loại: kịch, truyện ngắn, phóng sự và tiểu thuyết. Các sáng tác của Vũ Trọng Phụng thường thể hiện niềm căm phẫn mãnh liệt xã hội tàn bạo và thối nát đương thời. Đoạn trích “Hạnh phúc của một tang gia” thuộc chương XV của tác phẩm “Số đỏ” – tiểu thuyết được xếp vào hàng những tác phẩm xuất sắc nhất của văn xuôi Việt Nam từ khi có chữ quốc ngữ.

      Nghệ thuật trào phúng là nghệt thuật tạo dựng tiếng cười, dùng tiếng cười làm vũ khí phê phán. Trong xã hội Việt Nam những năm 30 – 45, việc xuất hiện những nhà văn lấy tiếng cười làm vũ khí như Nguyễn Công Hoan, Vũ Trọng Phụng là tất yếu. Hiệu quả trào phúng của đoạn trích “Hạnh phúc của một tang gia” tạo lên sự phát huy hiệu quả của hàng loạt yếu tố trào phúng: mâu thuẫn trào phúng, chân dung trào phúng, giọng điệu trào phúng,.. Dường như mọi chi tiết đều hướng tới mục đích bóc trần những sự lố lăng trong tang gia tràn ngập sự hạnh phúc này.

        Để dàn dựng màn hài kịch, trước hết, nhà văn phát hiện ra mâu thuẫn trào phúng. Mâu thuẫn trào phúng trong đoạn trích này đầu tiên được gợi ra ở cái tên của nó: “Hạnh phúc của một tang gia”. “Tang gia” và “hạnh phúc” là hai cặp từ đối lập nhau. “Tang gia” dùng để chỉ một gia đình vừa có người thân mất. Thông thường, “tang gia” phải bao trùm không khí đau khổ, mất mát, não nề bởi “mỗi khi ngọn nến đời tắt đi là để lại bao vết thương cho người sống”. Thế mà trong tang gia của một gia đình danh giá nhất Hà thành, trước cái chết của một ông cha, chẳng đứa con cháu nào của cụ u sầu, buồn bã, thương tiếc cả mà trái lại, cái chết ấy như đem đến một nguồn hạnh phúc lớn lao cho gia đình.

        Câu hỏi đặt ra cho người đọc, tại vì sao cái chết của cụ tổ lại là hạnh phúc của cái tang gia bất hiếu này? Bởi cụ có một gia tài kếch xù, khổng lồ. Lũ con cháu tham lam chỉ hau háu trông đợi phần của mình. Họ từng có ý định giết chết cụ bằng bài thuốc Thánh nhưng cụ vẫn chưa chịu chết. Lúc này, ước mơ bấy lâu nay đã trở thành sự thật, lẽ nào họ không vui, không tưng bừng phấn khởi. Đúng như Vũ Trọng Phụng nhận xét: “Cái chết ấy làm cho nhiều người sung sướng lắm”.

          Mâu thuẫn trào phúng không chỉ thể hiện ở tâm trạng mong cụ tổ sớm chết hay là không khí chuẩn bị tang lễ của gia đình mà còn thể hiện ở không khí tổ chức đám tang. Vũ Trọng Phụng đã nêu lên ý kiến mang hàm ý châm biếm chua chát: “Thật là một đám ma to tát có thể làm cho người chết nằm trong quan tài cũng phải mỉm cười sung sướng, nếu không gật gù cái đầu.” Trong màn kịch này còn có một chi tiết đặc sắc nữa tô đậm mâu thuẫn trào phúng đó là khi cụ tổ chết, người ta quan tâm đến việc mai tang cái xác chết ấy thì ít mà lo lắng bàn bạc việc chôn cái xác sống của cô Tuyết cùng cái tiếng hư hỏng của cô thì nhiều. Đám tang cũng vì thế mà bị trì hoãn. Họ còn bận thu xếp êm ả chuyện cô tiểu thư bị hư hỏng còn bận bịt tiếng xấu xa có thể làm tổn hại đến danh giá của tang gia.

       Trong khi quan tâm tô đậm mâu thuẫn trào phúng, tác giả còn đồng thời vẽ lên nhiều bức tranh chân dung trào phúng đặc sắc. Trước hết là cụ cố Hồng với câu đù cửa miệng: “Biết rồi, khổ lắm, nói mãi”. Xưa nay cụ mới chỉ diễn trò già yếu ở nhà, giờ cụ được ra mắt trước đám đông: “Cụ cố Hồng đã nhắm nghiền mắt lại mơ màng đến lúc cụ mặc đồ xô gai, lụ khụ chống gậy, vừa ho vừa khạc, vừa khóc vừa mếu để cho thiên hạ phải chỉ trỏ: Úi giời ơi, trai lớn đã già đến thế kia kìa”. Cô Tuyết thì rất sung sướng được mặc y phục ngây thơ – cái voan mỏng với cái tráp trầu cau và thuốc lá mời khách với vẻ buồn lãng mạn. Bên cạnh đó, điều làm ta đáng cười nữa là chân dung trào phúng của ông Phán mọc sừng. Ông là kẻ vớ bở nhờ cái chết của cụ tổ. Có vẻ như nhờ thế mà ông bộc lộ nỗi đau xót của mình một cách ồn ào hơn ai hết. Nhưng cái trào phúng ở đây là khi ông Phán dúi vào tay Xuân tờ bạc năm đồng, màn kịch của ông Phán bị lột trần. Đây cũng là dịp may hiếm có để tiệm may Âu hóa và ông Typn có thể lăng xê những mốt trang phục mà có thể ban cho những ai có tang thương đau đớn vì kẻ chết cũng được chút ít hạnh phúc ở đời. Cậu tú Tân thì mừng quá vì đang điên người vì sẵn sàng mấy cái máy ảnh mà lâu không được dùng đến. Xuân Tóc Đỏ thì vênh váo vì nhờ hắn mà cụ cố lăn đùng ra chết.

      Nghệ thuật trào phúng của Vũ Trọng Phụng còn được thể hiện thông qua giọng điệu của chương truyện. Tác giả sử dụng giọng kể giễu cợt, dửng dưng, thậm chí là ác khẩu.  Ngòi bút châm biếm của ông có sức mạnh vô cùng ghê gớm bắt nguồn từ chính sự căm hờn, phẫn uất của ông trước xã hội thực dân phong kiến thối nát.

        Bằng ngòi bút trào phúng sắc sảo, qua đoạn trích “Hạnh phúc của một tang gia”, nhà văn đã châm biếm, mỉa mai thói đạo đức giả, hợm hĩnh của xã hội thượng lưu ở thành thị trong xã hội thuộc địa phong kiến Việt Nam trước cách mạng tháng Tám.

>>> Xem thêm:

Check Also

phân tích nhân vật vợ nhặt trong tác phẩm vợ nhặt

Phân tích tình huống độc đáo trong truyện Vợ nhặt | Làm văn mẫu

( Văn mẫu lớp 12) Đề bài: Em hãy phân tích tình huống truyện độc …

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *