Home / VĂN MẪU THPT / Văn mẫu lớp 11 / Phân tích truyện ngắn Hai đứa trẻ | Văn mẫu

Phân tích truyện ngắn Hai đứa trẻ | Văn mẫu

( Văn mẫu lớp 12)

Đề bài: Em hãy phân tích truyện ngắn Hai đứa trẻ của Thạch Lam

( bài phân tích của bạn Nguyễn Khánh Huyền)

Bài làm:

      Thạch Lam là một trong những cây bút viết truyện ngắn vô cùng xuất sắc. Những tác phẩm của ông chủ yếu khai thác thế giới nội tâm của nhân vật với những xúc cảm mong manh, mơ hồ trong đời sống thường ngày. “Hai đứa trẻ” được trích từ tập truyện “Nắng trong vườn”, là một trong những truyện ngắn đặc sắc của tác giả, nó có sự hòa quyện giữa hai yếu tố hiện thực và lãng mạn trữ tình.

       Nhà văn miêu tả khung cảnh phố huyện qua ba mốc thời gian trong một ngày: lúc chiều muộn, khi đêm xuống và lúc về khuya. Đầu tiên, ta đi vào phân tích khung cảnh phố huyện lúc chiều muộn. “Phương Tây đỏ rực như lửa cháy và những đám mây ánh hồng như hòn than sắp tàn. Dãy tre làng trước mặt đen lại và cắt hình rơ rệt trên nền trời. Chiều, chiều rồi. Một chiều êm ả như ru, văng vẳng tiếng ếch nhái kêu ran ngoài đồng ruộng theo gió nhẹ đưa vào. Trong cửa hàng hơi tối, muỗi đã bắt đầu vo ve”. Chỉ bằng một vài câu văn khắc họa thấy được một hình ảnh chân thực, bình dị của phố huyện đang hiện lên, đây chính là nét đẹp của một miền quê vùng đồng bằng. Vẻ đẹp của vùng quê ấy thật nhẹ nhàng, thi vị nhưng cũng thoáng chút tĩnh lặng, gợi lên khoảnh khắc của một ngày tàn. Cảnh chợ vãn được nhà văn khắc họa trong câu: “Người về hết và tiếng ồn cũng mất. Trên đất chỉ còn rác rưởi, vỏ bưởi, vỏ thị, lá nhãn và lá nứa. Mùi âm ẩm bốc lên…”. Đây là phiên chợ huyện nhưng những gì còn lại của phiên chợ đó đủ nói lên rằng đây là một phiên chợ nghèo, hay nói rộng hơn là thể hiện cuộc sống tàn tạ, nghèo khó của một vùng quê. Hình ảnh con người ở phiên chợ vãn cũng được tác giả miêu tả rất chi tiết: mấy đứa trẻ con nhà nghèo ở ven chợ cúi lom khom trên mặt đất đi lại tìm tòi; mẹ con chị Tí ban ngày thì mò cua bắt ốc, tối lại mở hàng nước; bà cụ Thi ngửa cổ ra đằng sau uống một hơi cạn sạch,… Đây chính là sự cụ thể hỏa cho cuộc sống nghèo khổ, vất vả của phố huyện, đem đến cho người đọc nỗi ám ảnh, xót xa. Đặc biệt, cái cách uống rượu của bà cụ Thi “một hơi cạn sạch” gợi cho người đọc hình ảnh một con người cả đời sống trong men rượu, bị men rượu hủy hoại. Tiếng cười khanh khách của bà thể hiện sự nghịch lý với tuổi đời của con người. Chi tiết “bà đi lần vào bóng tối” toát lên hình ảnh một kiếp sống nhạt nhòa, hòa lẫn vào màn đêm và bóng tối. Hình ảnh bà cụ Thi là tiêu biểu cho một kiếp người tàn. Đứng trước khung cảnh tĩnh lặng, giản dị ấy, tâm trạng của Liên cũng có đôi chút não nề. Cô bé cảm thấy mơ hồ, buồn man mác trước thời khắc ngày tàn, dễ động lòng trắc ẩn trước con người nơi đây.

phân tích truyện ngắn hai đứa trẻ

      Cảnh phố huyện khi màn đêm buông xuống cũng được tác giả khắc họa vô cùng tinh tế qua câu văn “Trời đã bắt đầu đêm, một đêm mùa hạ êm như nhung và thoảng qua gió mát. Đường phố và các ngơ con dần dần chứa đầy bóng tối. Các nhà đã đóng im ỉm, trừ một vài cửa hàng còn thức, nhưng cửa chỉ để hé ra một khe ánh sáng”. Chỉ bằng ba câu văn, tác giả đã lột tả được bóng tối bao trùm lên phố huyện, bức tranh ấy ngày càng tối và dày đặc. Tuy nhiên, trong khung cảnh tối tăm ấy vẫn có những thứ ánh sáng diệu kì được len lói thắp lên, đó là những ngôi sao lấp lánh, là vệt đom đóm, là đèn dầu hàng nước chị Tí, là bếp lửa của bếp siêu và ngọn đèn dầu cửa hàng chị em Liên,,,, Tất cả những thứ sánh sáng kì diệu ấy là hình ảnh đối lập với bóng tối màn đêm của phố huyện. Ánh sáng ấy không xua đi màn đêm mà nó nhấn mạnh, tô đậm tính chất dày đặc của màn đêm, bởi đó chỉ là những nguồn sáng nhỏ nhoi, leo lét, lay lắt. Giữa khung cảnh màn đêm ấy, tác giả vẫn không quên kể đến những con người cụ thể trong bức tranh ấy: mẹ con chị Tí, bác phở Siêu, vợ chồng bác xẩm,… họ xuất hiện với những công việc khác nhau nhưng họ đều có chung một mục đích là mưu sinh. Hơn nữa, tác giả còn tinh tế khắc họa tính chất công việc của họ, công việc của họ lặp đi lặp lại một cách đơn điệu: ngày nào cũng dọn hàng hay chấm lửa đỏ của bác Siêu quá quen thuộc với thằng An. Tâm trạng của họ thì lặp đi lặp lại sự chán nản, mệt mỏi. Hiệu quả công việc thì chẳng kiếm được là bao: chị Tí thì ế ẩm, bác xẩm rất sẵn sàng, ngồi trên manh chiếu, cái thau sẵn sàng để trước mặt nhưng bác chưa hát vì chưa có ai nghe, bác phở Siêu thì dù nhà văn không miêu tả ta cũng đoán được hiệu quả công việc của bác không hề cao bởi “hàng bác Siêu là thứ quà quá xa xỉ”. Họ đều cố gắng mưu sinh nhưng hiệu quả không như mong muốn của họ. Cuộc sống mưu sinh của họ thật hết sức khó khăn, cuộc sống lặp đi lặp lại một cách đơn điệu và buồn chán, cuộc sống của họ quẩn quanh, tù túng và bế tắc. Việc khắc họa sự quẩn quanh, bế tắc, đơn điệu của con người phố huyện là nhà văn đem đến một giá trị hiện thực và nhân đạo mới mẻ cho nền văn học Việt Nam giai đoạn 1930-1945, bởi lần đầu tiên trong văn học, nhà văn quan tâm đến cuộc sống tù đọng, bế tắc của con người. Nhà văn phát hiện ra rằng những con người phố huyện không phải đang sống mà là đang cố gắng để tồn tại. Nhà văn day dứt, dằn vặt, ám ảnh trước cuộc sống của họ bởi họ đang chấp nhận một cuộc sống nhạt nhòa, vô nghĩa. Tuy chấp nhận cuộc sống tẻ nhạt ấy nhưng họ lại luôn có niềm tin vào cuộc sống: “Chừng ấy con người trong bóng tối mong đợi một cái gì tươi sáng cho sự sống nghèo khổ hằng ngày của họ”, nhà văn vô cùng trân trọng niềm tin và khát vọng sống của con người. Niềm tin ấy mang đến cho người đọc đôi chút xót xa bởi sự chờ đợi của họ vào tương lai thật mơ hồ và mong manh.

        Cuối cùng là cảnh phố huyện lúc về khuya, quang cảnh phố huyện lúc này cũng được tác giả khắc họa khá chi tiết. Tiếng trống cầm canh đánh một tiếng ngắn khô khan, không vang xa, việc miêu tả tiếng trống nhằm nói lên rằng không gian phố huyện tĩnh lặng át đi cả âm thanh tiếng trống. Hình ảnh “người vắng mãi” gợi sự vắng lặng của phố huyện, vạn vật chìm trong sự tĩnh lặng và dường như mọi hoạt động đã ngưng lại. Đặc biệt, tác giả tập trung khai thác cảnh đợi chuyến tàu đêm qua phố huyện của chị em Liên. Mục đích đứng đợi chuyến tàu của chị em Liên đơn giản chỉ là để nhìn thấy hoạt động cuối cùng của lúc đêm khuya, chuyến tàu từ Hà Nội về. Nhà văn thật tinh tế khi lột tả được toàn bộ tâm trạng của chị em Liên lúc này, đợi tàu dường như đã trở thành nhu cầu thiết yếu của họ, họ vô cùng háo hức và mong đợi. Cách quan sát của hai chị em Liên về chuyến tàu rất tỉ mỉ, cụ thể, chi tiết. Họ quan sát từ khi đoàn tàu ở xa, quan sát khi đoàn tàu đi ngang qua, quan sát khi đoàn tàu đi qua, quan sát bằng tất cả sự háo hức và chờ đợi của mình. Đoàn tàu mang đến cho chị em Liên một cảnh tượng mới lạ, thế giới mới lạ mà chị em Liên không thể tìm thấy ở cái phố huyện này. Đoàn tàu khơi gợi cho chị em Liên niềm khát khao, khơi gợi những mơ tưởng về cuộc sống Hà Nội sáng rực và huyên náo. Hình ảnh “đoàn tàu” trong tác phẩm vừa là hình ảnh tả thực, vừa là hình ảnh mang tính biểu tượng, biểu tượng cho cái mới mẻ, tươi sáng, náo nức. Đợi chuyến tàu chính là được nhìn thấy những điều mới lạ, tươi sáng, đẹp đẽ để thoát ra khỏi cái cuộc sống nghèo khó, tù túng của phố huyện.

      Bằng giọng văn ôn tồn, nhẹ nhàng, Thạch Lam đã viết lên một truyện ngắn vô cùng độc đáo về con người và quang cảnh tại một phố huyện nghèo. Qua tác phẩm, ta cảm nhận được truyện của Thạch Lam giống như một bài thơ trữ tình đượm buồn mang hơi ấm nhẹ nhàng, đôn hậu và giàu xúc cảm.

>>> Xem thêm:

Check Also

phân tích nhân vật vợ nhặt trong tác phẩm vợ nhặt

Phân tích tình huống độc đáo trong truyện Vợ nhặt | Làm văn mẫu

( Văn mẫu lớp 12) Đề bài: Em hãy phân tích tình huống truyện độc …

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *