Home / VĂN MẪU THPT / Văn mẫu lớp 12 / Phân tích vở kịch Hồn Trương Ba da hàng thịt | Làm văn mẫu

Phân tích vở kịch Hồn Trương Ba da hàng thịt | Làm văn mẫu

( Văn mẫu lớp 12)

Đề bài: Em hãy phân tích vở kịch Hồn Trương Ba, da hàng thịt của Lưu Quang Vũ

( bài làm của Nguyễn Khánh Huyền)

Bài làm

       Lưu Quang Vũ được coi là một hiện tượng đặc biệt của sân khấu, một trong những nhà soạn kịch tài năng nhất của nền văn học nghệ thuật Việt Nam hiện đại. “Hồn Trương Ba, da hàng thịt” là một trong những vở kịch đặc sắc nhất của Lưu Quang Vũ. Vở kịch viết năm 1981 nhưng đến năm 1984 mới được công diễn và gây tiếng vang lớn trong đời sống nhân dân ta. Từ cốt truyện dân gian, nhà văn xây dựng một vở kịch hiện đại chứa đựng nhiều vấn đề mới mẻ, có ý nghĩa tư tưởng và triết lý nhân sinh sâu sắc.

      Đối với một văn bản tác phẩm kịch thì cách phân tích các đối thoại, xung đột nhân vật là thuận tiện hơn cả. Sự tồn tại của các nhân vật trong kịch là tồn tại thông qua các đoạn đối thoại. Giữa các màn đối thoại có sự gắn kết về logic khá chặt chẽ. Màn đối thoại này bổ sung cho màn đối thoại kia, đem lại các tầng triết lý khác nhau cho vở kịch.

phân tích vở kịch hồn trương ba da hàng thịt

      Ở màn đối thoại giữa hồn Trương Ba và xác anh hàng thịt, đây là đoạn có màu sắc của kịch phi lý, vì thực tế không thể có cuộc trò chuyện giữa hồn và xác. Nhưng chính hình thức phi lý ấy đã chuyển tải triết lý mà nhà văn muốn gửi gắm. Một cuộc tranh luận giữa hồn và xác xem ai có vai trò lớn hơn, quan trọng hơn. Hồn có xuất phát điểm đầy tự tin về tầm quan trọng của mình. Thân xác cũng cho rằng mình có vai trò quan trọng, mặc dù thân xác rất khiêm tốn, luôn gọi hồn là “ông” trong khi “hồn” lại chỉ dùng từ “mày” để miệt thị, khinh bỉ. Hơn nữa, hồn luôn nêu vấn đề trước, gây “hấn” trước và xác chỉ trả lời hay phản biện lại luận điểm của hồn:

Hồn: “Cái thân thể kềnh càng thô lỗ này, ta bắt đầu sợ mi, ta chỉ muốn rời xa mi tức khắc!”

Xác:  “Cái linh hồn mờ nhạt của ông Trương Ba khốn khổ kia ơi, ông không tách ra khỏi tôi được đâu, dù tôi chỉ là thân xác…”

Hồn: “Mày không có tiếng nói, mà chỉ là xác thịt âm u đui mù..”

Xác: “Xác thịt có tiếng nói đấy! Ông đã biết tiếng nói của tôi rồi, đã luôn luôn bị tiếng nói ấy sai khiến…”

        Qua cuộc đối thoại căng thẳng ấy, ta thấy rõ là hồn và xác chỉ là hai phương diện của một con người, một nhân cách. Nghĩa là những rung động của cảm xúc phải được thể hiện qua thân xác, còn thân xác có vai trò chuyển tải cảm xúc.

       Xác cũng đã nêu những bằng chứng cho thấy sự gắn kết qua lại của thân xác và linh hồn đó là khi muốn hành hạ tâm hồn con người, người ta xúc phạm thể xác. Xác đã phê phán chủ trương của giói trí thức đề cao tâm hồn, coi thường sự tồn tại của thân xác mà bỏ bê thân xác họ khổ sở nhếch nhác. Không thể coi cái nào quan trọng hơn cái nào giữa phần hồn và phần xác. Đó là một quan niệm hiện đại và đúng đắn. Vấn đề không phải là tuyên truyền sự ích kỷ mà là chú ý đến nhu cầu của thân xác. Nghe qua ta cảm tưởng nó phàm tục nhưng nó lại rát có lý: “Mỗi bữa tôi thèm ăn tám, chín bát cơm, tôi thèm ăn thịt, hỏi có gì là tội lỗi nào? Lỗi là ở chỗ không có đủ chỗ tám, chín bát cơm cho tôi ăn chứ!”. Cuộc tranh luận dần đuối lý, lý lẽ càng kém sắc sảo và trở nên ấm cúng. Chúng ta cần tôn trọng thân xác bởi thân xác là một phương diện không thể thiếu được của nhân cách con người. Điều này chính Đế Thích cũng nói: “Ra khỏi thân xác, hồn chẳng còn là cái gì nữa.”

      Màn đối thoại cũng thấy sự bế tắc của cuộc tranh luận. Sự gắn bó giữa hồn và xác là quan trọng những không thể theo cách lấy xác của người này ghép vào hồn người khác. Mỗi con người là một thực thể riêng biệt, không lặp lại. Khi xác hàng thịt kêu gọi hồn Trương Ba phải sống hòa thuận với nhau, tức là kêu gọi một sự gắn ghép bất hợp lý.

       Trong màn đối thoại giữa hồn Trương Ba và người thân, Hồn Trương ba đối thoại với vợ, con dâu, con gái. Các kiểu phản ứng khác nhau của người thân Trương Ba vì hồn và thân xác không phải là một người cho thấy ông gặp nhiều phiền toái và rắc rối như thế nào.Vì hiểu lầm chồng, người vợ nói muốn đi khỏi nhà để ông được thảnh thơi với cô vợ người hàng thịt. Đứa cháu gái thì không nhận ra ông vì ông đã trở thành một người vụng về, thô lỗ, phũ phàng. Bàn tay của người hàng thịt không khéo léo nên hễ động vào cây cối trong vườn là làm gãy, nát; chữa diều cho cu Tí thì gãy nan, rách giấy; khiến cái Gái mắng ông là “đồ Tể”. Trong cuộc đối thoại, có lẽ người con dâu là nói những điều triết lý hơn cả: “Thầy bảo con: Cái bên ngoài là không đáng kể, chỉ có cái bên trong, nhưng thầy ơi, con sợ lắm, bởi con cảm thấy, đau đớn thấy… mỗi ngày thầy một đổi khác dần, mất mát dần, tất cả như lệch lạc, nhòa mờ dần đi, đến nỗi có lúc chính con cũng không nhận ra…”. Vậy là không phải chỉ cái bên trong mới là quan trọng duy nhất. Việc đề cao thiên lệch một trong hai yếu tố “hồn” hay “xác” đều bất ổn, nhưng thân xác phải thống nhất, hài hòa với hồn.  Trương ba đã đau đớn nhận ra rằng ảo tưởng về sự không quan trọng của thân xác đã dẫn đến sai lầm, thân xác của anh hàng thịt không hòa hợp với hồn của lão dẫn đến bao phiền toái.

     Ở cuộc đối thoại giữa hồn Trương Ba và Đế Thích, sự xuất hiện của Đế Thích đúng lúc Trương Ba nhận thấy đã đến lúc không thể chấp nhận được sự sống do một thân xác xa lạ đem lại. Cuộc đối thoại  đào sâu vào triết lý. Hồn Trương Ba yêu cầu Đế Thích trả lại sự sống cho người hàng thịt. Bản thân hồn Trương Ba đã sẵn sàng trả lại thân thể cho anh hàng thịt. Bởi vì, theo hồn Trương Ba, tâm hồn của anh hàng thịt tuy tầm thường nhưng “đúng là của anh ta, sẽ sống hòa thuận được với thân anh ta, chúng sinh ra là để sống với nhau.” Hãy để cho con người được là chính mình. Khi Đế Thích gợi ý để hồn Trương Ba nhập vào xác cu Tị, hồn đã cân nhắc, suy nghĩ kĩ và từ chối. Hồn Trương Ba đã lường trước nhiều sự cố bất tiện, nào là cu Tị bỗng thành ông nội, rồi ông sẽ sống dai hơn vợ con, bạn bè cùng lứa,… Hồn Trương Ba không muốn vì sự sống trái với quy luật sinh tử ở đời. Ông từ chối không nhập vào xác cu Tị vừa mới chết, ông xin Đế Thích cho cu Tị sống lại.

        Sống, chết theo quy luật tự nhiên cuối cùng lại là một chân lý sau một hồi tranh luận. Sự sống bao giờ cũng là đáng quý, nhưng sống theo đúng quy luật, sống là chính mình, không phân thân, giả dối mới là đáng sống.

       Thông qua bi kịch của sự phục sinh hồn Trương Ba, nhà văn muốn cảnh báo về hiện tượng con người chỉ chạy theo những ham muốn tầm thường về vật chất, thích hưởng thụ; lấy cơ tâm hồn là thanh quý, đời sống tinh thần mới đáng trọng mà bỏ bê những nhu cầu vật chất; tình trạng sống giả, không dám là mình, không dám chịu trách nhiệm về mình. Đồng thời, Lưu Quang Vũ còn khẳng định: một trong những điều quý giá nhất của mỗi người là được sống là chính mình, sống trọn vẹn với những giá trị mình có và theo đuổi. Sự sống chỉ thực sự có ý nghĩa khi con người được sống trong sự hài hòa tự nhiên giữa thể xác và tâm hồn.

>>> Xem thêm:

Check Also

phân tích nhân vật vợ nhặt trong tác phẩm vợ nhặt

Phân tích tình huống độc đáo trong truyện Vợ nhặt | Làm văn mẫu

( Văn mẫu lớp 12) Đề bài: Em hãy phân tích tình huống truyện độc …

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *